Η ψήφιση του Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών από την Ολομέλεια της Βουλής, στις 15 Οκτωβρίου 2026, αποτελεί σημαντικό σταθμό για την ελληνική Δικαιοσύνη και τη θεσμική εξέλιξη των εναλλακτικών μεθόδων επίλυσης διαφορών στη χώρα μας.
Με πρωτοβουλία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Ειδικής Γραμματείας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα ενιαίο, συνεκτικό και σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο για τη διαμεσολάβηση, τη διαιτησία και τη δικαστική μεσολάβηση. Ο νέος Κώδικας αποτελεί τομή για την ελληνική έννομη τάξη, καθώς συγκεντρώνει, συστηματοποιεί και εκσυγχρονίζει ένα μέχρι σήμερα διάσπαρτο και αποσπασματικό νομοθετικό πλαίσιο.
Η μεταρρύθμιση υπερβαίνει την απλή κωδικοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας. Διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο θεσμικό σύστημα, με σαφέστερους κανόνες, σύγχρονες διαδικασίες και ουσιαστικές δυνατότητες εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών, προς όφελος των πολιτών, των επαγγελματιών και των επιχειρήσεων.
Ενίσχυση των θεσμών και εκσυγχρονισμός των διαδικασιών
Με τον νέο Κώδικα αναμορφώνεται το πλαίσιο της διαμεσολάβησης, ενισχύεται ο ρόλος του διαμεσολαβητή και εισάγεται η δυνατότητα υποβολής πρότασης επίλυσης της διαφοράς, κατόπιν αιτήματος των μερών. Παράλληλα, προβλέπονται ρυθμίσεις για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των διαδικασιών, την τήρηση ψηφιακών πρακτικών και την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων.
Στον τομέα της διαιτησίας, απλοποιείται και συστηματοποιείται το νομοθετικό πλαίσιο, με ενιαία αντιμετώπιση της εσωτερικής και της διεθνούς διαιτησίας και αξιοποίηση διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων. Αντίστοιχα, η δικαστική μεσολάβηση αποκτά αυτοτελές και ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο, ενισχύοντας τις δυνατότητες συναινετικής επίλυσης διαφορών στο πλαίσιο της δικαστικής διαδικασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναβάθμιση της δικαστικής μεσολάβησης, η οποία αποκτά πλέον αυτοτελές και ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο, αξιοποιώντας έναν θεσμό που μέχρι σήμερα δεν είχε αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Με τον νέο Κώδικα, η δικαστική μεσολάβηση εντάσσεται ουσιαστικά στις διαθέσιμες επιλογές των μερών, καθώς η εισαγωγική συνεδρία μπορεί πλέον να αφορά είτε τη διαμεσολάβηση είτε τη δικαστική μεσολάβηση, αντί της μέχρι σήμερα προβλεπόμενης υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας διαμεσολάβησης. Με τον τρόπο αυτό, διευρύνονται οι δυνατότητες επιλογής της κατάλληλης διαδικασίας, ενισχύεται η πρακτική αξιοποίηση της δικαστικής μεσολάβησης και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την αποτελεσματικότερη λειτουργία της προς όφελος των πολιτών και της απονομής της Δικαιοσύνης.
Κεντρικός στόχος είναι η ταχύτερη, οικονομικότερη και αποτελεσματικότερη επίλυση των διαφορών, η μείωση της επιβάρυνσης των μερών και η αποσυμφόρηση των δικαστηρίων. Οι εναλλακτικές μέθοδοι επίλυσης διαφορών δεν υποκαθιστούν τη δικαστική προστασία, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά προς αυτήν, διευρύνοντας τις διαθέσιμες επιλογές και ενισχύοντας την πρόσβαση σε αποτελεσματική επίλυση κάθε διαφοράς.
